سياسى و اجتماعى براى آنان را مورد توجه قرار داده . و نيز اختيارات حكام و مسئوليتهاى آنان را مشخص ساخته و شرايطى را كه يك كارمند دستگاه حكومت بايد داشته باشد از شايستگى و آگاهى كامل به مسائل شغلى كه به وى واگذار مىگردد و لزوم آراستگى وى به اخلاق ، ايمان و تعهد دينى را مشخصا بيان نموده است و ديگر موارد درخشانى كه اين فرمان در بر دارد و امّت به عنوان دولت يا ملت نمىتواند از آنها بىنياز باشد . ( 1 ) بسيارى از نامه‌هاى آن حضرت به ولات و كارگزارانش نيز سرشار از نقطه نظرهاى سياسى است و دلالت بر اين دارد كه آن حضرت برجسته‌ترين سياستمدار در اسلام و غير آن مىباشد همان گونه كه حضرتش آگاهترين فرد از مسلمين در اين امور بوده . ( 2 ) در ساير علوم همچون علم كلام ، فلسفه ، علم حساب و غيره نيز داناترين آنان بود و ابواب فراوانى از علوم را گشوده كه بيش از سى علم مىباشد بنا به آنچه نويسندگان شرح حال آن حضرت ، نوشته‌اند و با وجود اين ثروتهاى علمى فراوان كه از آنها بهره‌مند بوده ، چگونه حضرت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ايشان را براى منصب خلافت - كه محور گردش سيادت و امنيت امّت مىباشد - انتخاب و يا نامزد ننموده است ؟ ( 3 ) تواناييهاى علمى عظيمى كه امام دارا بوده به حكم منطق اسلامى كه مصلحت عامه را بر هر چيزى ترجيح مىدهد ، مقتضى اين است كه آن حضرت براى رهبرى عامه نامزد گردد و نه شخصى غير از او كه خداى تعالى مىفرمايد : هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ « 1 » .

--> ( 1 ) زمر / 9 .